header image
Home arrow Congressen arrow Jubileumcongres: SMW 60 JAAR arrow Terugblik: Zestig jaar schoolmaatschappelijk werk
Terugblik: Zestig jaar schoolmaatschappelijk werk PDF Print E-mail
Al zestig jaar zijn onderwijs en maatschappelijk werk stevig met elkaar verbonden. Vooral de laatste jaren is er een vernieuwde aandacht. Het schoolmaatschappelijk werk moet een basisvoorziening worden in het Nederlandse onderwijs. Dat vraagt om een sterkere profilering en professionalisering. Dat is de belangrijkste conclusie op het jubileumcongres SMW 60 jaar.

Leer van elkaar en werk samen: het is de hartenkreet van de nestor van het schoolmaatschappelijk werk: Agnes de la Rie.

Agnes de la Rie krijgt een cadeau
Agnes de la Rie krijgt een cadeau
Als jarenlange pleitbezorgster van het schoolmaatschappelijk werk werd ze tijdens het jubileumcongres SMW 60 jaar gelauwerd, maar werd er ook goed geluisterd naar haar wijze lessen. Zestig jaar geleden werden de eerste schoolmaatschappelijk werkers geïnstalleerd bij het Gemeentelijk Bureau voor de Jeugdzorg in Amsterdam. Die eerste schoolmaatschappelijk werkers waren onderwijzers: opvoeders, stevig verankerd in het onderwijs. Volgens mevrouw de la Rie is er eigenlijk niet zoveel veranderd in ruim een halve eeuw. Doel van de schoolmaatschappelijk werker anno 1946 was om het verwordingsproces van de losgeslagen jeugd tijdig te keren en, ook al formuleren we het in 2006 een beetje anders, in essentie is de taak en functie van de SMW-er gelijk gebleven.

Het huidige schoolmaatschappelijk werk heeft zijn positie binnen het onderwijs stevig ingenomen. Schoolmaatschappelijk werk als basisvoorziening voor alle scholen, het is een wens die al op veel plaatsen realiteit is geworden en waar de bezoekers van het congres SMW 60 jaar zich helemaal in kunnen vinden. Die bezoekers zijn er in grote getale. Het congrescentrum De Eenhoorn in Amersfoort puilt uit van de schoolmaatschappelijk werkers. Zoveel mensen hebben zich ingeschreven dat zelfs een flink aantal teleurgesteld moest worden.

Dagvoorzitter Peter Vergouwe
Dagvoorzitter Peter Vergouwe
Kom maar op
Tijdens het congres is de stemming geanimeerd. De dagvoorzitter weet de juiste sfeer op te roepen met een muzikaal verhaal over Kikker en Krokodil, die ontdekken dat samenwerking de moeite waard is. Vervolgens geeft Bart van Kessel haarscherp aan waarom het onderwijs het schoolmaatschappelijk werk zo nodig heeft. Dat steekt de aanwezigen een hart onder de riem.

Alhoewel de moderne schoolmaatschappelijk werker een teamworker is, aangesloten bij een zorgteam op de school of een (bovenschools) zorg- en adviesteam, gebeurt het niet vaak dat er zoveel vakbroeders en – vooral – zusters elkaar kunnen ontmoeten. Lezingen en workshops tijdens de conferentie bestrijken alle facetten van het schoolmaatschappelijk werk. Die workshops waar methodische en inhoudelijke zaken worden uitgewisseld, zijn een feest van herkenning voor de deelnemers. De laagdrempeligheid en toegankelijkheid van het schoolmaatschappelijk werk zijn zichtbaar in de rollenspelen. Bij een crisis van een lastige leerling is het de schoolmaatschappelijk werker die luistert naar de boze vader en de dialoog tussen ouders en school weer mogelijk maakt. Bij een dreigende schoolverlater kan een schoolmaatschappelijk werker de vinger op de pijnlijke plek leggen en school, ouders en hulpverlening samenbrengen. Maar er zijn niet alleen good practices op dit congres. Er wordt stevig gereflecteerd: hoe kan het schoolmaatschappelijk werk zich maximaal ontwikkelen en kritisch naar zichzelf blijven kijken? Hoe kan men nóg beter inspelen op de behoefte van zowel de school als de leerlingen? Wat is de beste toetsing van effectiviteit? Juist de maatschappelijk werker heeft het gereedschap om snel en effectief te handelen meent

Herman de Mönnink
Herman de Mönnink
Herman de Mönnink, één van de workshopleiders op het congres. Hij is overtuigd van de onvervangbaarheid van de maatschappelijk werker. Volgens de Mönnink wordt in hulpverleningstheorie vaak uitgegaan van een tegenstelling tussen begeleiding en behandeling, maar is de weerbarstige praktijk anders. Juist in de praktijk van het dagelijkse onderwijs kan de schoolmaatschappelijk werker zonder eerst te diagnosticeren en te indiceren meteen de leerling vragen: “Kom maar op met je verhaal.”
Naar al die verhalen heeft John goed geluisterd. Onderdelen eruit mixt hij op onnavolgbare wijze tot zijn eigen verhaal en weet daarmee de aanwezigen tot tranen toe aan het lachen te krijgen en uiteindelijk zelfs zingend op de stoelen.

Positiebepaling
De ontwikkelingen in de praktijk van samenwerking tussen onderwijs en jeugdzorg gaan zo snel dat het tijd wordt voor een positiebepaling. In een flink aantal workshops wordt dan ook stevig gekauwd op onderwerpen die te maken hebben met wet- en regelgeving en de positie van het schoolmaatschappelijk werk. De nood van de leerling en van de school is groot en het gevaar bestaat dat de schoolmaatschappelijk werker overal verantwoordelijk voor wordt gemaakt. Want wat zijn eigenlijk precies de kerntaken van het schoolmaatschappelijk werk? En op welke wijze wordt het schoolmaatschappelijk werk gefaciliteerd?

Debat van de Toekomst
Debat van de Toekomst
In het Menu Van De Toekomst van het schoolmaatschappelijk werk wordt de congresgangers aan het slot van de conferentie gevraagd waaruit het voor-, het hoofd-, en het nagerecht van het schoolmaatschappelijk werk zou moeten bestaan. De meningen zijn verdeeld. Iedereen is het erover eens dat voor een goede uitvoering van het schoolmaatschappelijk werk een structurele financiering noodzakelijk is. Maar, zoals een deelnemer uit Amsterdam opmerkt, niet voor een half uurtje per school per week, maar een substantiële inzet. De kracht van het schoolmaatschappelijk werk,  zo vinden de meeste deelnemers, ligt in de beperking van het aantal taken. Het schoolmaatschappelijk werk moet met duidelijk omschreven kerntaken een basisvoorziening worden in alle sectoren van het onderwijs. Maar voor het zover is moet het schoolmaatschappelijk werk zich zichtbaarder maken dan tot nu toe het geval is. Op deze dag gebeurde dat in elk geval uitbundig.

Congres SMW 60 jaar, 2 oktober Eenhoorn Amersfoort

Next>